Kompaniyaning marketing tahlili: vaziyat, bozor va natijalar

Marketing tahlilini ko‘pincha yangi marketolog ishga kirganda, yillik reja oldidan yoki savdo tushib ketganda o‘tkazishadi. Maqsad oddiy: taxminlar o‘rniga faktlarga tayanib, kompaniyaning hozirgi holatini tushunish. Tahlilsiz tuzilgan reja odatda o‘tgan yilni takrorlaydi yoki raqobatchidan ko‘chiriladi.

Tahlil nimadan iborat

Uni to‘rt blokka ajratish qulay:

• Ichki tahlil — kompaniya o‘zi: mahsulot, savdo, kanallar, jamoa, jarayonlar
• Mijozlar tahlili — kim sotib oladi, nima uchun, qanday qaror qabul qiladi
• Raqobat tahlili — mijoz yana kimni tanlashi mumkin
• Tashqi muhit — bozor, qonunchilik, iqtisodiy va texnologik o‘zgarishlar

Ichki tahlil

Mavjud ma’lumotlardan boshlang. Savdo tarixi bo‘yicha savollar:

1. Tushumning katta qismini qaysi mahsulotlar yoki xizmatlar beradi
2. Qaysi mijozlar guruhi ko‘proq va tez-tez sotib oladi
3. Mavsumiylik bormi va u qanday namoyon bo‘ladi
4. Mijozlar qayerdan keladi: tavsiya, Telegram, ko‘chadagi belgi, marketpleys, sotuvchi
5. Takroriy xaridlar qancha va ular qaysi mahsulotlarda

Keyin jarayonlarni ko‘ring: so‘rovlarga qanchalik tez javob beriladi, savdo bo‘limi so‘rovlarni qayerda yo‘qotadi, mijoz xariddan keyin nima oladi.

Mijozlar tahlili

Faqat demografiya yetarli emas. Mijozlar bilan suhbat o‘tkazing va savdo menejerlarini so‘rang:

• Mijozni xarid qilishga nima undadi
• Qaysi variantlarni solishtirdi
• Nima uchun aynan sizni tanladi
• Qaysi e’tiroz yoki shubhalar bor edi
• Nima uchun ayrim mijozlar qaytmadi

Bir nechta chuqur suhbat ko‘pincha katta anketa so‘rovidan foydaliroq.

Raqobat tahlili

Asosiy raqobatchilarni aniqlang — faqat o‘xshash kompaniyalarni emas, mijoz muammosini boshqacha hal qiluvchilarni ham. Ularni taklif, narx siyosati yondashuvi, kanallar, xizmat darajasi va mijoz sharhlari bo‘yicha solishtiring. Maqsad — nusxa ko‘chirish emas, bo‘sh joylarni topish.

Tashqi muhit

Sohaga ta’sir qiluvchi omillarni yozing: yangi talablar va qoidalar, import va logistika o‘zgarishlari, onlayn to‘lovlar va marketpleyslarning rivojlanishi, mijozlar xulq-atvorining o‘zgarishi. Taxminiy fikr emas, kuzatiladigan o‘zgarishlarni oling.

Kanallar samaradorligi

Har bir kanal uchun bitta jadval: xarajat, so‘rovlar, sifatli so‘rovlar, savdolar. Ma’lumot yetishmasa — buni ham xulosa sifatida yozing: kuzatuv tizimini sozlash o‘zi alohida vazifa.

Xulosalardan harakatga

Tahlil natijasini SWOT yoki oddiy ro‘yxat ko‘rinishida jamlang: kuchli tomonlar, zaif tomonlar, imkoniyatlar, xavflar. So‘ng har bir muhim xulosaga bitta harakat bog‘lang. Masalan: «takroriy xaridlar kam» — «xariddan keyingi aloqa tizimini yo‘lga qo‘yish».

Xatolar

• Faqat raqobatchilarni o‘rganish va o‘z mijozlarini so‘ramaslik
• Tahlilni hujjat uchun qilish va undan keyin hech narsani o‘zgartirmaslik
• Ma’lumot yo‘qligini fikr bilan to‘ldirish