Marketing tadqiqotiga buyurtma: pudratchiga vazifani qanday qo‘yish

Marketing tadqiqoti — yangi mahsulot, bozorga chiqish, narx siyosatini o‘zgartirish yoki savdo tushishi sababini tushunish uchun kerak bo‘ladigan vosita. Ko‘pincha u qimmat va uzoq ko‘rinadi, lekin to‘g‘ri qo‘yilgan vazifa bilan noto‘g‘ri qaror xavfini kamaytiradi. Asosiy shart — buyurtmachi nima bilishni istashini aniq tushunishi.

Biznes savolidan boshlang

Tadqiqot qaror qabul qilish uchun kerak. Shuning uchun avval qarorni yozing: «Yangi filialni qaysi tumanda ochamiz?», «Mahsulotni qaysi auditoriyaga sotamiz?», «Nima uchun mijozlar raqobatchiga ketmoqda?». Keyin bu qaror uchun qaysi ma’lumot yetishmasligini aniqlang. Bu tadqiqot savollari bo‘ladi.

Tadqiqot turlari

Sifatiy. Chuqur intervyular, fokus-guruhlar, kuzatish. Nima uchun va qanday degan savollarga javob beradi. Gipotezalarni topishga yaxshi.

Miqdoriy. Anketa so‘rovlari, tanlov asosidagi hisob. Qancha va qaysi ulushda degan savollarga javob beradi. Gipotezalarni tekshirishga yaxshi.

Ish stoli tadqiqoti. Mavjud ma’lumotlarni yig‘ish va tahlil qilish: statistika, sohaviy hisobotlar, raqobatchilar ma’lumotlari.

Sirli xaridor. Xizmat sifatini o‘z yoki raqobatchi nuqtalarida tekshirish.

Ko‘pincha ikki bosqichli yondashuv yaxshi ishlaydi: avval intervyular, keyin ularning natijalarini so‘rov orqali tekshirish.

Texnik topshiriq tarkibi

1. Kompaniya va vaziyat haqida qisqacha
2. Qabul qilinadigan qaror
3. Tadqiqot savollari ro‘yxati
4. Maqsadli guruh: kim, qayerda, qanday mezonlar bilan
5. Geografiya: Toshkent, viloyatlar, butun mamlakat
6. Til: o‘zbek, rus yoki ikkalasi
7. Muddat va hisobot formati
8. Mavjud ma’lumotlar: savdo, mijozlar bazasi, oldingi tadqiqotlar

Usul va tanlovni muhokama qilish

Pudratchidan nima uchun aynan shu usulni taklif qilayotganini so‘rang. Respondentlar qanday tanlanadi, ular maqsadli guruhga mosligini qanday tekshirishadi, onlayn so‘rov mos keladimi yoki yuzma-yuz kerakmi. Masalan, katta yoshdagi auditoriya yoki qishloq hududlari onlayn so‘rovda yaxshi ifodalanmasligi mumkin.

Pudratchini tanlash

• Sizning sohangiz yoki shunga o‘xshash tadqiqotlar tajribasi
• Oldingi hisobotlar namunalari (maxfiy ma’lumotlarsiz)
• Dala ishini o‘zlari bajaradimi yoki subpudratchiga beradimi
• Anketa va intervyu rejasini siz bilan kelishadimi
• Xom ma’lumotlarni topshiradimi

Hisobotni qabul qilish

Yaxshi hisobotda: usul tavsifi, respondentlar tarkibi, asosiy natijalar, cheklovlar va biznes savollariga aniq javoblar bor. Faqat diagrammalar emas — xulosalar va tavsiyalar. Hisobot taqdimotini butun jamoa bilan o‘tkazing va savollar bering.

Xatolar

• «Bozor haqida hamma narsani bilmoqchimiz» kabi noaniq vazifa
• Tadqiqot natijasi oldindan qabul qilingan qarorni tasdiqlashi uchun buyurtma
• Natijalarni o‘qib, hech narsani o‘zgartirmaslik
• Anketani o‘zingiz yozib, pudratchidan faqat tarqatishni so‘rash

Anketadagi savollar yo‘naltiruvchi bo‘lmasligi kerak. «Bizning sifatli xizmatimiz sizga yoqdimi?» kabi savol javobni oldindan belgilab qo‘yadi.