Merchandayzing nima: tovar joylashuvi savdoga qanday ta’sir qiladi

Merchandayzing — savdo nuqtasida tovarni xaridorga qanday ko‘rsatish bo‘yicha qoidalar va ishlar majmuasi. U tovarlarning javonlardagi joylashuvi, zal bo‘ylab tarqalishi, narx yorliqlari, reklama materiallari va qoldiqlarni nazorat qilishni o‘z ichiga oladi. Maqsad oddiy: xaridor kerakli tovarni tez topsin, rejalashtirmagan foydali tovarni ham ko‘rsin va yaxshi taassurot bilan ketsin.

Kimga kerak

• Do‘konlar — chakana savdo, supermarketlar, dorixonalar, kiyim va maishiy texnika do‘konlari
• Ishlab chiqaruvchilar va distribyutorlar — ularning tovari begona do‘kondagi javonda raqobatchilar yonida turadi

Ishlab chiqaruvchilar ko‘pincha merchandayzerlar yollaydi: ular do‘konlarni aylanib, tovar to‘g‘ri joylashganini, narx yorliqlari borligini va javon bo‘sh qolmaganini tekshiradi.

Asosiy qoidalar

Ko‘z darajasi. Xaridor ko‘zi tushadigan javonlar eng ko‘p sotadi. U yerga asosiy va foydali tovarlarni qo‘ying. Eng pastki va eng yuqori javonlar — kamroq e’tibor oladi.

Bloklar. Bir brend yoki bir turdagi tovarlar birga — vertikal yoki gorizontal blok. Xaridor uchun topish oson.

Yuz. Tovar xaridorga old tomoni bilan qarashi, yorlig‘i o‘qilishi kerak.

To‘liqlik. Bo‘sh javon savdoni yo‘qotadi va do‘kon haqida salbiy taassurot qoldiradi.

Narx yorlig‘i. Har bir tovar ostida aniq va to‘g‘ri narx. Narxsiz tovar xaridorni qo‘rqitadi yoki kassada noxush vaziyatga olib keladi.

Yangilik va muddat. Oziq-ovqatda yaroqlilik muddati yaqin tovar oldinga, yangisi orqaga.

Zal bo‘ylab joylashtirish

• Kundalik zarur tovarlar ko‘pincha zal ichkarisida — xaridor ularga yetguncha boshqa tovarlarni ko‘radi
• Impulsiv xarid tovarlari — kassa yonida
• Mavsumiy va aksiya tovarlari — kirish yoki ko‘rinadigan joyda
• Bog‘liq tovarlar yonma-yon

Reklama materiallari

Javondagi kichik ko‘rsatkichlar, aksiya belgilari, yangi tovar haqida yozuvlar xaridor e’tiborini tortadi. Lekin ularning ko‘pligi shovqinga aylanadi — zal bozorga o‘xshab qoladi.

Merchandayzing standarti

Do‘konlar tarmog‘i yoki ishlab chiqaruvchi uchun yozma standart foydali: qaysi tovar qaysi javonda, qanday tartibda, nechta yuz bilan. Rasmli namuna — planogramma — xodimlarga va merchandayzerlarga bir xil ishlash imkonini beradi.

Natijani qanday ko‘rish

Merchandayzing o‘zgarishlari savdo ma’lumotlari bilan tekshiriladi. Bitta tovar yoki toifa joylashuvini o‘zgartiring va bir necha hafta savdoni avvalgi davr bilan solishtiring. Bir vaqtda narx va aksiyalar ham o‘zgarsa, xulosa noaniq bo‘ladi.

Online savdoda

Marketpleys va internet do‘konda ham merchandayzing bor, faqat boshqa shaklda: toifalar tuzilishi, bosh sahifadagi bloklar, tovarlar tartibi, «bu bilan birga oladilar» bloklari.

Kichik do‘kon uchun boshlash

Bir kun zalni xaridor ko‘zi bilan aylanib chiqing: nima topish qiyin, qayerda bo‘sh javon, qaysi tovar narxsiz. Shu ro‘yxat birinchi o‘zgarishlar rejasi bo‘ladi.