Marketingda kontent-tahlil: sharhlar, reklama va raqobatchilar matnlarini o‘rganish

Kontent-tahlil — matnlar, rasmlar yoki videolarni tizimli o‘rganish usuli. U sotsiologiya va jurnalistikadan kelgan, marketingda esa mijozlar fikrini, raqobatchilar xabarlarini va bozor tilini tushunish uchun ishlatiladi. Asosiy g‘oya: tasodifiy taassurot o‘rniga, aniq qoidalar bo‘yicha hisoblash.

Nimani tahlil qilish mumkin

• Mijozlar sharhlari — xaritalarda, marketpleyslarda, ijtimoiy tarmoqlarda
• Mijozlar savollari — sotuv bo‘limiga murojaatlar, chatlar, qo‘ng‘iroqlar yozuvi
• Raqobatchilar reklamasi — xabarlar, va’dalar, vizual uslub
• Raqobatchilar saytlari va kanallari — qaysi mavzularga e’tibor beradi
• OAV materiallari — soha haqida qanday yoziladi
• Ichki hujjatlar — shikoyatlar, so‘rovnomalardagi ochiq javoblar

1-qadam. Savolni aniqlash

Har bir tahlil savoldan boshlanadi:

• Mijozlar bizning mahsulotimizda nimani eng ko‘p maqtaydi va nimadan shikoyat qiladi?
• Raqobatchilar o‘zlarini qanday afzalliklar bilan taqdim qiladi?
• Mijozlar xariddan oldin qaysi savollarni ko‘proq beradi?

Savol aniq bo‘lmasa, natija ham noaniq bo‘ladi.

2-qadam. Materiallarni yig‘ish

Tanlov qoidasini belgilang: qaysi davr, qaysi manbalar, nechta material. Masalan, oxirgi olti oydagi barcha sharhlar yoki asosiy beshta raqobatchining oxirgi reklamalari. Faqat qulay yoki yorqin misollarni tanlash natijani buzadi.

3-qadam. Kategoriyalar tuzish

Kategoriyalar — matnni qaysi mavzular bo‘yicha ajratishingiz. Sharhlar uchun misol:

• Mahsulot sifati
• Narx va qiymat
• Yetkazib berish
• Xodimlar muomalasi
• Qadoq
• Qaytarish va almashtirish

Kategoriyalarni avval nazariy tuzing, keyin bir nechta materialni sinab, kerak bo‘lsa tuzating. Har bir kategoriyaning qisqa ta’rifini yozing, shunda turli odamlar bir xil kodlaydi.

4-qadam. Kodlash

Har bir materialni o‘qib, qaysi kategoriyalarga tegishli ekanini va ohangini — ijobiy, salbiy, neytral — belgilang. Oddiy jadval yetarli: material, manba, sana, kategoriyalar, ohang, muhim iqtibos. Katta hajmda bir necha kishi kodlasa, avval bir xil materiallarda natijalarni solishtirib, tushunishni moslashtiring.

5-qadam. Hisoblash va xulosa

Endi sanash mumkin: qaysi kategoriya eng ko‘p uchraydi, qaysi birida salbiy ohang ustun, vaqt o‘tishi bilan nima o‘zgardi. Raqamlar yonida eng xarakterli iqtiboslarni keltiring — ular rahbar va jamoaga muammoni jonli ko‘rsatadi.

Raqobatchilar xabarlarini tahlil qilish

Raqobatchilarning reklama va kanallarini quyidagi kategoriyalar bo‘yicha kodlash foydali:

• Asosiy va’da
• Ratsional yoki emotsional dalillar
• Maqsadli auditoriya belgilari
• Narx haqida gapiriladimi
• Vizual uslub

Natijada bozorda qaysi xabarlar bilan to‘lib ketgani va qaysi pozitsiya bo‘sh ekani ko‘rinadi.

Ko‘p uchraydigan xatolar

• Kategoriyalarni tahlil davomida o‘zgartirib, avvalgi kodlashni yangilamaslik
• Kichik va tanlab olingan namuna
• Faqat salbiy sharhlarga e’tibor qaratish
• Raqamlarni iqtiboslarsiz yoki iqtiboslarni raqamlarsiz taqdim etish
• Natijani harakat rejasiga aylantirmaslik

Natijani ishlatish

Kontent-tahlil natijasi aniq qarorlarga olib kelishi kerak: mahsulotdagi qaysi kamchilikni tuzatish, reklamada qaysi xabarni kuchaytirish, sotuvchilar qaysi savollarga tayyor bo‘lishi kerak. Tahlilni har bir necha oyda takrorlasangiz, o‘zgarishlarni kuzatish mumkin.