Marketing atamalari lug‘ati: asosiy tushunchalar oddiy so‘zlar bilan

Marketing nutqida inglizcha qisqartmalar va rus tilidan kirgan so‘zlar ko‘p. Biznes egasi pudratchi bilan gaplashganda ularning ma’nosini bilmasa, hisobotlarni tushunmaydi va noto‘g‘ri qaror qabul qiladi. Quyida eng zarur atamalar mavzular bo‘yicha guruhlangan.

Bozor va mijoz

• Maqsadli auditoriya — mahsulot kimlar uchun mo‘ljallangan.
• Segment — umumiy belgilar bo‘yicha ajratilgan mijozlar guruhi. Masalan, «yosh oilalar, Toshkent, birinchi kvartira».
• Persona — segmentning bitta odam ko‘rinishidagi tasviri.
• Bozor sig‘imi — ma’lum davrda bozorda bo‘lishi mumkin bo‘lgan umumiy savdo hajmi.
• Mijoz yo‘li — ehtiyojdan takroriy xaridgacha bo‘lgan bosqichlar.

Taklif va brend

• Qadriyat taklifi — mijoz nima oladi va nega bu unga kerak.
• USP — noyob savdo taklifi, raqobatchilarda yo‘q yoki ular aytmaydigan afzallik.
• Pozitsiyalash — mijoz ongida egallanadigan o‘rin: «eng tez», «oilalar uchun», «premium».
• Brend — nom va logotip emas, odamlar kompaniya haqida nima o‘ylashi va his qilishi.
• Brend platformasi — missiya, qadriyatlar, xarakter va ohang hujjati.

Voronka va savdo

• Voronka — e’tibor, qiziqish, ariza, xarid bosqichlari.
• Lid — aloqa ma’lumotini qoldirgan potensial mijoz.
• Konversiya — keyingi bosqichga o‘tganlar ulushi.
• Kross-sell — qo‘shimcha mahsulot taklifi, masalan telefonga g‘ilof.
• Up-sell — qimmatroq variantni taklif qilish.

Ko‘rsatkichlar

• CAC — bitta yangi mijozni jalb qilish xarajati.
• CPL — bitta lid xarajati.
• LTV — mijoz kompaniya bilan butun munosabati davomida keltiradigan foyda.
• ROMI — marketingga sarflangan mablag‘ qanchalik o‘zini oqlagani.
• Churn — ma’lum davrda ketgan mijozlar ulushi.
• Retention — qaytib kelayotgan mijozlar ulushi.

Kanallar va kommunikatsiya

• Omnikanal — mijoz kanallar o‘rtasida o‘tganda tajriba uzilmaydi.
• Media reja — reklama qayerda, qachon va qancha byudjet bilan chiqishi jadvali.
• Qamrov — reklamani ko‘rgan noyob odamlar soni.
• Chastota — bir odam reklamani necha marta ko‘rgani.
• CTA — harakatga chaqiriq: «yoziling», «buyurtma bering».

Ushlab qolish

• Sodiqlik dasturi — doimiy mijozlar uchun bonuslar va imtiyozlar.
• Referal dastur — mijoz yangi mijoz olib kelgani uchun mukofot.
• NPS — mijozlar sizni tavsiya qilishga qanchalik tayyorligini o‘lchash usuli.

Atamalardan to‘g‘ri foydalanish

Atama bilish — maqsad emas. Pudratchi «konversiya oshdi» desa, so‘rang: qaysi bosqichdan qaysiga, qaysi davrda, nimaga nisbatan. Agar hisobotda tushunarsiz qisqartma bo‘lsa, uni izohlashni so‘rash — normal holat. Jamoangiz uchun bir sahifalik ichki lug‘at tuzing: bir xil so‘z hamma uchun bir xil ma’noni anglatsin. Ayniqsa «lid» va «mijoz» ta’rifini kelishib olish ko‘p tushunmovchilikni oldini oladi.