Chakana savdoda merchandayzing qoidalari: do‘kon uchun tekshiruv ro‘yxati

Merchandayzing qoidalari — bu do‘kondagi har bir xodim bir xil tushunadigan oddiy talablar. Ular tarmoq do‘konlarida ham, bitta nuqtada ham kerak: qoidalar bo‘lmasa, javonlar ertalab tartibli, kechqurun esa tartibsiz bo‘ladi va buni hech kim sezmaydi.

1. Tovar mavjud bo‘lishi kerak

Eng asosiy qoida: xaridor izlagan tovar javonda turishi kerak. Omborda bor-u, zalda yo‘q tovar sotilmagan tovar. Bo‘sh joy paydo bo‘lishi bilan to‘ldiriladi, tovar tugagan bo‘lsa — o‘rni boshqa tovar bilan yopilmaydi, balki buyurtma beriladi.

2. Ko‘rinish

Tovar etiketkasi bilan xaridorga qaragan holda turadi. Orqa tomoni, yon tomoni yoki ag‘darilgan qadoq — xaridor uchun noqulay. Ustma-ust qo‘yilgan tovarlar pastdagisini yashirmasligi kerak.

3. Bloklash

Bir xil tovarlar guruh bo‘lib joylashtiriladi: brend bo‘yicha, turi bo‘yicha yoki narx bo‘yicha. Do‘kon uchun qaysi tamoyil asosiy ekanini bir marta hal qiling va unga amal qiling. Masalan, sharbatlar avval ta’mi bo‘yicha, keyin brend bo‘yicha — yoki aksincha, lekin aralash emas.

4. Yuzlar soni

Yuz — xaridorga qaragan qadoqning old tomoni. Ko‘p sotiladigan tovar ko‘proq yuzga ega bo‘lishi kerak: u tezroq tugaydi va ko‘zga tezroq tashlanadi. Kam sotiladigan tovarga keng joy berish — javonni behuda band qilish.

5. Narx yorlig‘i

• Har bir tovarda narx bor
• Yorliq aynan shu tovar ostida
• Yorliqdagi narx kassadagi narx bilan bir xil
• Eski aksiya yorliqlari olib tashlangan

Kassada boshqa narx chiqsa, xaridor buni aldash deb qabul qiladi, hatto xato tasodifiy bo‘lsa ham.

6. FIFO

Birinchi kelgan — birinchi ketadi. Yangi partiya orqaga, eskisi oldinga. Muddati yaqin tovarlar alohida nazoratda. Bu qoida oziq-ovqat va kosmetikada ayniqsa muhim.

7. Tozalik

Changli javon, yopishqoq polka, yirtilgan qadoq — xaridor bularni tovar sifati bilan bog‘laydi. Tozalash merchandayzing jadvaliga kiradi, alohida «qachondir» qilinadigan ish emas.

8. Navigatsiya

Katta do‘konda bo‘lim nomlari yuqoridan ko‘rinishi kerak. Xaridor xodimdan so‘rashga majbur bo‘lmasligi kerak. Rus va o‘zbek tilidagi yozuvlar ko‘p hollarda ikkala auditoriyaga ham qulay.

Qoidalarni qanday joriy qilish

1. Bir sahifalik standart yozing: qoidalar va to‘g‘ri javon surati
2. Har bir bo‘lim uchun mas’ul xodimni belgilang
3. Kun boshida va oxirida qisqa aylanish
4. Haftada bir marta rahbar yoki katta sotuvchi tekshiruv ro‘yxati bo‘yicha baho beradi
5. Topilgan kamchiliklar o‘sha kuni tuzatiladi

Haftalik tekshiruv ro‘yxati

• Javonlarda bo‘sh joylar yo‘q
• Barcha tovarlar old tomoni bilan
• Bloklash standartga mos
• Narx yorliqlari to‘g‘ri va joyida
• Muddati o‘tgan tovar yo‘q
• Javonlar va pol toza
• Aksiya materiallari dolzarb

Tez-tez uchraydigan xatolar

• Qoidalar faqat ochilish kuni bajarilib, keyin unutiladi
• Yetkazib beruvchining talablari do‘kon qoidalariga zid keladi va hech kim buni hal qilmaydi
• Tekshiruv bor, lekin natijasi bo‘yicha hech narsa o‘zgarmaydi