PR-matnlar: press-reliz, ekspert izohi va kolonka qanday yoziladi

PR-matn — OAV, hamkorlar yoki jamoatchilik uchun yoziladigan material bo‘lib, u o‘quvchini sotib olishga emas, kompaniya haqida ma’lum bir fikrga olib keladi. Reklama matni «bizdan oling» deydi, PR-matn esa «mana fakt, mana ekspert fikri» deydi.

Press-reliz

Press-reliz — kompaniyadagi yangilik haqida jurnalist uchun tayyor ma’lumot.

Tuzilishi:

1. Sarlavha — asosiy fakt, sifatlarsiz: kim, nima qildi
2. Lid — birinchi abzats: kim, nima, qachon, qayerda, nima uchun
3. Tafsilotlar — muhimligi kamayib boruvchi tartibda
4. Iqtibos — rahbar yoki ekspertning jonli fikri, takror emas
5. Kompaniya haqida — qisqa ma’lumotnoma
6. Kontaktlar — savol berish uchun kim va qanday

Jurnalist faqat sarlavha va lidni o‘qib qaror qiladi. Shuning uchun eng muhim narsa yuqorida bo‘lishi kerak.

Ekspert izohi

Jurnalist mavzu yozayotganda mutaxassis fikrini so‘raydi. Izoh qisqa, aniq va o‘ziga xos bo‘lishi kerak.

• Savolga birinchi jumlada javob bering
• Bitta fikr — bitta izoh, ro‘yxat emas
• Umumiy gaplar o‘rniga amaliyotdan kuzatuv
• Kompaniya nomini reklama qilmang — ekspert lavozimi o‘zi yetarli

Yaxshi izoh tezlik bilan ham o‘lchanadi: jurnalist muddati qisqa, kechikkan javob ishlatilmaydi.

Mualliflik kolonkasi

Kolonka — rahbar yoki mutaxassis nomidan yozilgan fikr maqolasi. Unda pozitsiya bo‘lishi shart.

• Aniq tezis: muallif nimani isbotlamoqchi
• Dalillar: tajriba, kuzatuv, ochiq manbalardagi ma’lumot
• Qarshi fikrni ham ko‘rib chiqish
• Muallifning shaxsiy ovozi — rasmiy hujjat tili emas

Kolonka mahsulot taqdimoti emas. Nashr reklama hidini sezsa, uni chiqarmaydi yoki pullik bo‘limga yuboradi.

Intervyu va keys

Intervyuga tayyorgarlik: asosiy uchta xabarni oldindan belgilang, noqulay savollarga javob tayyorlang, raqam va faktlarni tekshiring. Matn kelishuv uchun yuborilsa, faqat faktik xatolarni tuzating, jurnalist uslubini emas.

Keys: mijoz bilan birga hal qilingan vazifa. Muammo, yechim yo‘li, natija. Mijoz ismini va ma’lumotlarini faqat uning roziligi bilan ishlating.

Uslub qoidalari

• Qisqa jumlalar, faol nisbat
• «Yetakchi», «noyob», «eng yaxshi» so‘zlaridan voz keching — ularni tekshirib bo‘lmaydi
• Har bir da’vo ortida fakt bo‘lsin
• Terminlar kerak bo‘lsa, tushuntiring
• O‘zbek va rus tillarida alohida tayyorlang, mashinaviy tarjima qilmang

Jurnalistga yuborish

Xat mavzusida yangilikning o‘zini yozing. Matnni xat tanasiga qo‘ying, faqat ilovada emas. Suratlarni sifatli va havola orqali bering. Bir xil xatni yuzlab manzilga ko‘r-ko‘rona yubormang: nashr mavzusi va jurnalist yozadigan rubrikani hisobga oling.

Tez-tez uchraydigan xatolar

• Sarlavhada kompaniya nomidan boshqa hech narsa yo‘q
• Iqtibos press-reliz matnini takrorlaydi
• Matn bir necha sahifa, asosiy fakt esa oxirida
• Kontaktlar ko‘rsatilmagan yoki telefon javob bermaydi