OAVga PR-tarqatma: baza yig‘ish va jurnalistga xat yozish

PR-tarqatma — press-reliz yoki taklifni jurnalistlar, muharrirlar va kanal egalariga yuborish. Ko‘pchilik buni «hammaga bir xil xat» deb tushunadi va natija ko‘rmaydi. Ishlaydigan tarqatma esa kichik, aniq va shaxsiy.

Jurnalistlar bazasini yig‘ish

Baza — jadval, unda har bir kontakt uchun:

• Nashr yoki kanal nomi
• Jurnalist ismi va lavozimi
• U qaysi mavzularda yozadi
• Til: o‘zbek, rus yoki ikkalasi
• Aloqa usuli: email, Telegram
• Oxirgi aloqa sanasi va natija

Qayerdan topish:

1. Nashrlardagi maqolalar mualliflari — kim sizning mavzuingizda yozadi
2. Nashr saytidagi «kontaktlar» va «tahririyat» bo‘limlari
3. Matbuot anjumanlari va soha tadbirlarida tanishuvlar
4. Telegram-kanallar tavsifidagi reklama va hamkorlik kontaktlari

Tayyor bazani sotib olish — yomon fikr: kontaktlar eskirgan, mavzuga mos emas, va jurnalistlar notanish yuboruvchini spamga tashlaydi.

Segmentlash

Bitta yangilik hamma uchun qiziq emas. Bazani bo‘ling:

• Biznes va iqtisod nashrlari
• Soha nashrlari: tibbiyot, qurilish, IT, ta’lim
• Shahar va hudud yangiliklari
• Telegram-kanallar va bloggerlar

Har bir guruh uchun xat boshini o‘zgartiring: biznes nashriga — bozor uchun ahamiyat, shahar nashriga — aholiga ta’siri.

Xat mavzusi va matni

Mavzu — yangilikning o‘zi, qisqa: «Toshkentda tumanlarda bolalar uchun bepul kutubxona ochiladi». «Press-reliz» yoki kompaniya nomi bilan boshlanadigan mavzu jurnalist e’tiborini kamdan-kam tortadi.

Matn tuzilishi:

1. Murojaat ismi bilan
2. Bir-ikki jumla: nima uchun aynan shu jurnalistga yozyapsiz
3. Yangilikning mohiyati
4. Press-reliz matni xat tanasida
5. Suratlar va qo‘shimcha materiallarga havola
6. Spiker bilan intervyu imkoniyati
7. Telefon va javob berish vaqti

Qachon yuborish

Ish kunining boshida, hafta boshida yoki o‘rtasida. Juma kechqurun va bayram arafasida yuborilgan xat ko‘pincha yo‘qoladi. Agar voqea anons qilinsa — kamida bir necha kun oldin, tadbir kuni esa eslatma.

Eksklyuziv va embargo

• Eksklyuziv — yangilikni avval bitta nashrga berish. Bu muhim nashr bilan munosabatni mustahkamlaydi, lekin boshqalar keyin qiziqmasligi mumkin.
• Embargo — material oldindan yuboriladi, lekin belgilangan vaqtgacha chiqarmaslik so‘raladi. Faqat ishonchli jurnalistlar bilan ishlating.

Takroriy aloqa

Javob kelmasa, bir-ikki kundan keyin bitta qisqa eslatma yetarli. Qayta-qayta qo‘ng‘iroq qilish va «chiqarasizmi?» deb so‘rash munosabatni buzadi. Agar material chiqsa, rahmat ayting va havolani bazaga yozing.

Tipik xatolar

• Barcha manzillarni «nusxa» maydonida ochiq qo‘yish
• Faqat ilova yuborish, xat tanasi bo‘sh
• Og‘ir fayllar — xat yetib bormaydi
• Yangilik emas, reklama yuborish
• Bitta jurnalistga yildan-yilga javobsiz yozish — u allaqachon sizni filtrlagan

Natijani kuzatish

Har bir tarqatmadan keyin: nechta jurnalistga yuborildi, nechtasi javob berdi, nechta material chiqdi va qaysi nashrlarda. Bir necha tarqatmadan keyin bazaning qaysi qismi «tirik» ekani aniq bo‘ladi.