Oziq-ovqat do‘konida merchandayzing: javonlar, zonalar va mavsumiy joylashtirish

Oziq-ovqat do‘konida xaridor ko‘pincha ro‘yxat bilan yoki odatiga ko‘ra keladi: non, sut, tuxum, choy. Merchandayzingning vazifasi — bu odatiy yo‘lni qulay qilish va shu yo‘lda xaridorga u rejalashtirmagan, lekin unga kerak bo‘lgan tovarlarni ko‘rsatish. Bunda hiyla emas, mantiq ishlaydi: tovar qayerda bo‘lishi kutilsa, o‘sha yerda turishi kerak.

Kundalik tovarlar zalning ichkarisida

Non, sut mahsulotlari, tuxum va suv — eng ko‘p so‘raladigan guruhlar. Ularni kirish yoniga qo‘ysangiz, xaridor faqat shularni olib chiqib ketadi. Zalning ichkarisiga yoki uzoq devorga joylashtirilsa, xaridor boshqa bo‘limlar yonidan o‘tadi. Lekin buni haddan oshirmang: kichik do‘konda xaridorni butun zal bo‘ylab aylantirish uni asabiylashtiradi.

Zonalarni mantiqan guruhlash

• Yangi mahsulotlar — meva, sabzavot, ko‘katlar: ko‘pincha kirishga yaqin, chunki ular rang va hid bilan kayfiyat yaratadi
• Sovutgichli zona — sut, kolbasa, pishloq birga, xaridor bir joyda olishi uchun
• Bakaleya — guruch, un, makaron, yog‘ yonma-yon; osh uchun kerakli narsalar bir joyda bo‘lsa qulay
• Ichimliklar va shirinliklar — impulsiv xaridlar uchun ko‘rinadigan joyda
• Maishiy kimyo — oziq-ovqatdan alohida, hid va xavfsizlik sababli

Javon darajalari

Ko‘z darajasidagi javon eng ko‘p ko‘riladi. U yerga eng ko‘p sotiladigan yoki do‘kon uchun foydali tovarlar qo‘yiladi. Pastki javonlarga og‘ir va katta qadoqlar — un qoplari, suv baklashkalari. Yuqori javonlarga kamroq so‘raladigan yoki yengil tovarlar. Bolalar uchun mo‘ljallangan shirinliklar ko‘pincha past javonda turadi, chunki bola aynan shu darajani ko‘radi.

Yaroqlilik muddati va FIFO

Oziq-ovqat do‘konida merchandayzing faqat chiroy emas, xavfsizlik ham. Yangi kelgan partiya orqaga qo‘yiladi, muddati yaqinroq tovar oldinga chiqariladi. Muddati o‘tgan mahsulot javonda topilsa, xaridor ishonchi butun do‘konga nisbatan yo‘qoladi. Kundalik tekshiruv ro‘yxatini tuzing: sut, go‘sht va non mahsulotlari har kuni ko‘rib chiqiladi.

Kassa oldidagi zona

Navbatda turgan xaridor kichik tovarlarga qaraydi: saqich, shokolad, batareyalar, salfetka. Bu yerga arzon va kichik tovarlar mos. Katta qadoqni kassa yoniga qo‘yish ma’nosiz — uni olish uchun navbatdan chiqish kerak.

Mavsumiy joylashtirish

O‘zbekistonda mavsumiylik aniq seziladi va do‘kon unga oldindan tayyorlanishi kerak:

• Ramazon — xurmo, choy, shirinliklar, iftor uchun to‘plamlar ko‘rinadigan joyda
• Yozgi issiq — suv, sharbat, muzqaymoq, sovutilgan ichimliklar kirishga yaqin
• Kuz — konservalash uchun idishlar, qopqoqlar, tuz, sirka
• Navro‘z va Yangi yil — bayram dasturxoni uchun tovarlar alohida orolchada

Mavsum tugaganda joylashtirishni darhol qaytaring: o‘tgan bayram tovarlari bilan to‘la burchak do‘konni tashlab qo‘yilgandek ko‘rsatadi.

Narx yorliqlari

Har bir tovarda narx bo‘lishi kerak va yorliq tovar ostida turishi kerak, qo‘shnisining ostida emas. Xaridor narxni topa olmasa, ko‘pincha so‘ramaydi — shunchaki olmaydi. Aksiya narxlari boshqa rangdagi yorliq bilan ajratiladi.

Tekshiruv ro‘yxati

1. Kundalik tovarlar xaridorni zal ichiga olib kiradimi
2. Bir ovqat uchun kerakli tovarlar yaqin turibdimi
3. Javonlar to‘la va bo‘sh joylar yo‘qmi
4. Muddati yaqin tovarlar oldindami
5. Har bir tovarda to‘g‘ri narx yorlig‘i bormi
6. Mavsumiy zona hozirgi mavsumga mosmi