Dala va kabinet tadqiqotlari: ochiq ma’lumotlar qachon yetarli

Marketing tadqiqotlari ma’lumot qayerdan olinishiga qarab ikki turga bo‘linadi. Kabinet (ikkilamchi) tadqiqot — allaqachon mavjud ma’lumotlarni yig‘ish va tahlil qilish. Dala (birlamchi) tadqiqot — aynan sizning savolingiz uchun yangi ma’lumot olish.

Kabinet tadqiqoti

Kabinet tadqiqoti stol ortida, kompyuter va hujjatlar bilan o‘tkaziladi. Manbalar:

Ichki:

• Savdo va buyurtmalar tarixi
• CRM ma’lumotlari — mijozlar, manbalar, rad etish sabablari
• Sayt va ijtimoiy tarmoqlar analitikasi
• Sotuvchilar va qo‘llab-quvvatlash xizmati yozuvlari

Tashqi:

• Statistika agentligi ma’lumotlari — aholi, daromad, korxonalar, hududlar
• Vazirliklar va soha uyushmalari hisobotlari
• Xalqaro tashkilotlar va banklarning O‘zbekiston bo‘yicha sharhlari
• Soha OAV va tahliliy Telegram kanallar
• Qidiruv tizimlari statistikasi
• Marketpleyslar, xaritalar va e’lonlar saytlaridagi ochiq ma’lumotlar
• Raqobatchilar saytlari, ijtimoiy tarmoqlari va reklamalari

Afzalliklari: tez, arzon, katta hajmdagi ma’lumot.

Kamchiliklari: ma’lumot boshqa maqsad uchun yig‘ilgan, eskirgan bo‘lishi mumkin, aniq savolingizga javob bermasligi mumkin.

Dala tadqiqoti

Dala tadqiqotida ma’lumot bevosita odamlardan va real vaziyatdan olinadi:

• Mijozlar va potensial mijozlar bilan intervyu
• So‘rovnomalar — onlayn yoki shaxsan
• Fokus-guruhlar
• Do‘kon, ko‘cha yoki raqobatchi joyida kuzatuv
• Sirli mijoz
• Mahsulot testlari va degustatsiyalar

Afzalliklari: aynan sizning savolingizga javob, yangi ma’lumot, nazorat qilinadigan usul.

Kamchiliklari: ko‘proq vaqt va resurs, tayyorgarlik talab qiladi, noto‘g‘ri tashkil etilsa, buzilgan natija beradi.

Qaysi biridan boshlash

Deyarli har doim kabinetdan. Avval mavjud ma’lumotlarni yig‘ing — bu savollaringizning bir qismiga javob beradi va qolganlarini aniqroq qiladi. Masalan, statistikadan hududdagi aholi soni va tarkibini, xaritalardan raqobatchilar sonini bilib olasiz. Shundan keyin dala tadqiqotiga faqat ochiq qolgan savollar qoladi: odamlar nima uchun tanlaydi, qanday xavotirlari bor, yangi taklifga qanday munosabatda.

Ochiq ma’lumotlar qachon yetarli

• Bozor hajmi va tendensiyasini taxminan baholash kerak
• Raqobatchilar ro‘yxati va ularning taklifi kerak
• Talabning mavsumiyligini ko‘rish kerak
• Qaror xavfi kichik va uni keyin tez tuzatish mumkin

Qachon dalaga chiqish kerak

• Mijoz motivatsiyasi va qaror qabul qilish jarayoni noma’lum
• Yangi mahsulot yoki format uchun talab yo‘q yoki kam o‘rganilgan
• Ochiq ma’lumotlar bir-biriga zid
• Qaror qimmat va qaytarib bo‘lmaydi — masalan, filial ochish

Manbalarni tekshirish

Kabinet ma’lumotlari uchun har doim so‘rang: kim yig‘gan, qachon, qanday usulda, qaysi hudud va qaysi auditoriya uchun. Turli manbalar raqamlari farq qilsa, bu odatiy holat — farq sababini tushunishga harakat qiling va xulosada noaniqlikni yashirmang.