Tur narxi qanday shakllanadi: sayohat narxi nimalardan iborat

Tur — bir nechta xizmatlardan yig‘ilgan to‘plam: yo‘l, joylashuv, ovqat, transfer, ekskursiyalar va boshqalar. Turpaketni turoperator yig‘adi, turagent sotadi. Har bir bo‘g‘in o‘z xarajatlari va ulushini qo‘shadi. Tur narxini qanday shakllanishini tushunish turfirma uchun ham, uni mijozga tushuntirish uchun ham muhim.

Asosiy tarkibiy qismlar

Transport. Aviachipta, poyezd yoki avtobus. Ko‘pincha narxning katta qismi shu yerga to‘g‘ri keladi. Narx yo‘nalish, mavsum, bron muddati va reys turiga — muntazam yoki charter — bog‘liq.

Joylashuv. Mehmonxona toifasi, xona turi, joylashuv, tunlar soni. Mehmonxonalar turoperatorlarga maxsus kontrakt narxlari beradi.

Ovqatlanish. Faqat nonushta, yarim pansion, to‘liq pansion, «hammasi kiritilgan».

Transferlar. Aeroport — mehmonxona — aeroport. Guruh yoki individual.

Ekskursiyalar va dastur. Agar turga kiritilgan bo‘lsa — gid, kirish chiptalari, transport.

Sug‘urta. Tibbiy sug‘urta, ba’zan safarni bekor qilish sug‘urtasi.

Viza va hujjatlar. Kerak bo‘lsa — konsullik yig‘imlari va xizmat haqi.

Soliqlar va yig‘imlar. Aeroport yig‘imlari, turistik soliqlar.

Vositachilar ulushi

• Turoperator — xizmatlarni yig‘adi, kontraktlar tuzadi, xavfni o‘z zimmasiga oladi. Ulushi xarajatlar va xavfni qoplaydi.
• Turagent — mijozga sotadi, maslahat beradi, hujjatlarni tayyorlaydi. Odatda operatordan komissiya oladi yoki o‘z xizmat haqini qo‘shadi.

Agar turfirma o‘zi turni yig‘sa (masalan, ichki turizmda), u ikkala rolni bajaradi.

Narxga ta’sir qiluvchi omillar

• Mavsum — ta’tillar, bayramlar, yozgi cho‘qqi.
• Bron muddati — erta bron odatda qulayroq, oxirgi daqiqa takliflari esa bo‘sh o‘rinlar bo‘lsa.
• Valyuta kursi — ko‘p xizmatlar xorijiy valyutada.
• Guruh hajmi — guruh uchun ba’zi xarajatlar bo‘linadi.
• Talab — ommabop yo‘nalishlarda narx tezroq oshadi.

Ichki turizmda narx

Samarqand, Buxoro, Xiva bo‘ylab turlarda tarkib o‘xshash: poyezd yoki transport, mehmonxona, gid, kirish chiptalari, ovqat. Mahalliy xizmatlar narxi so‘mda, xorijiy hamkorlar bilan kelishuvlar esa ko‘pincha valyutada tuziladi — kurs farqini hisobga oling. Mehmonxonalar va transport bilan oldindan kelishish tur narxini barqaror qiladi.

Narxni mijozga tushuntirish

Mijoz turlarni solishtiradi va arzonroqni tanlashga moyil. Unga ko‘rsating:

• turga aniq nima kiradi;
• nima kirmaydi va qancha qo‘shimcha xarajat bo‘lishi mumkin;
• mehmonxona va xona turi — aniq nomi;
• reys turi va vaqti;
• bekor qilish shartlari.

Bir qarashda arzon tur ko‘pincha transfer, ovqat yoki sug‘urta kiritilmagani uchun arzon.

Narxni belgilashda

• Barcha xarajatlarni bitta jadvalda, valyutasi bilan.
• Valyuta xavfi uchun zaxira.
• Mavsumiy narx kalendari.
• Turli darajadagi variantlar — mehmonxona toifasi bo‘yicha.

Xatolar

• Kiritilgan xizmatlarni noaniq yozish.
• Valyuta tebranishini hisobga olmaslik.
• Faqat narx bilan raqobat qilish.