Tannarx va narx: nima uchun savdo boshlanishidan oldin hisoblash kerak

Tannarx — mahsulotni ishlab chiqarish yoki sotib olish va sotish uchun kompaniya sarflagan xarajatlar. Narx — mijoz mahsulot uchun to‘laydigan summa. Ularning orasidagi farq — kompaniyaning foydasi yoki zarari. Oddiy tuyuladi, lekin ko‘p yangi bizneslar tannarxni to‘liq bilmasdan savdoni boshlaydi va bir necha oydan keyin pul qayerga ketganini tushunmaydi.

Tannarx tarkibi

To‘g‘ridan-to‘g‘ri xarajatlar — aniq mahsulotga bog‘liq:

• xom ashyo va materiallar;
• xarid narxi — savdoda;
• qadoq;
• ishbay ish haqi;
• mahsulot bo‘yicha yetkazib berish.

Bilvosita xarajatlar — butun biznesga tegishli:

• ijara;
• doimiy xodimlar;
• kommunal xarajatlar;
• uskunalar;
• boshqaruv va hisob;
• marketing.

To‘liq va qisman tannarx

Qisman (o‘zgaruvchan) tannarx — faqat to‘g‘ridan-to‘g‘ri xarajatlar. U har bir qo‘shimcha savdo qanchalik foyda keltirishini ko‘rsatadi va qisqa muddatli qarorlar uchun foydali — masalan, qo‘shimcha buyurtmani qabul qilish yoki yo‘q.

To‘liq tannarx — to‘g‘ridan-to‘g‘ri va bilvosita xarajatlarning bir birlikka to‘g‘ri keladigan qismi. U biznes umuman foydali yoki yo‘qligini ko‘rsatadi va narx strategiyasi uchun asos.

Ikkalasini bilish kerak: narx qisman tannarxdan yuqori, lekin to‘liq tannarxdan past bo‘lsa, har bir savdo pul olib keladi, lekin biznes umuman zarar qiladi.

Zararsizlik nuqtasi

Zararsizlik nuqtasi — barcha xarajatlarni qoplash uchun kerak bo‘lgan savdo hajmi. Mantiq: har bir savdodan narx va o‘zgaruvchan xarajat orasidagi farq qoladi — bu farq doimiy xarajatlarni qoplashga ketadi. Doimiy xarajatlarni shu farqqa bo‘lsangiz, oyiga nechta birlik sotish kerakligini bilasiz. Agar bu hajm bozor imkoniyatidan yuqori bo‘lsa — biznes modelini qayta ko‘rish kerak.

Nega savdodan oldin hisoblash kerak

• Narx noto‘g‘ri bo‘lsa, keyin o‘zgartirish qiyin. Arzon narxdan qimmatga o‘tish mijozlarni yo‘qotadi.
• Marketing byudjetini rejalashtirish. Bir mijoz jalb qilish uchun qancha sarflash mumkinligi marjaga bog‘liq.
• Chegirmalar chegarasi. Qaysi chegirmada zararga ishlaysiz.
• Investitsiya qarori. Biznes umuman ma’noga egami.
• Hamkorlar bilan muzokaralar. Distribyutor yoki marketpleys shartlarini qabul qila olasizmi.

Tipik xatolar hisoblashda

• O‘z mehnatini kiritmaslik — egasi bepul ishlayotgandek.
• Isrof, nuqson va qaytarishlarni hisobga olmaslik.
• To‘lov tizimlari komissiyalarini unutish.
• Soliqlarni hisobga olmaslik.
• Sotuv hajmini optimistik olish — bilvosita xarajatlar bir birlikka kam ko‘rinadi.

Tannarxni kamaytirish yo‘llari

• xom ashyoni hajmli yoki muqobil yetkazib beruvchilardan olish;
• isrofni kamaytirish — me’yorlar va nazorat;
• jarayonlarni optimallashtirish — vaqt va mehnatni tejash;
• assortimentni qisqartirish — kam sotiladigan pozitsiyalar xarajatni oshiradi;
• ijara va doimiy xarajatlarni qayta ko‘rib chiqish.

Lekin mijoz qadrlaydigan sifatni pasaytirmang — tejov keyinroq savdo kamayishi bilan qaytadi.

Muntazam yangilash

Tannarx o‘zgarib turadi: xom ashyo, ijara, ish haqi, valyuta. Uni har oy yoki har chorak yangilang va narx bilan solishtiring. Marja ko‘zga ko‘rinmasdan kamayishi — eng xavfli holat.