Marketing strategiyasi va marketing rejasi: farqi nimada va ular qanday bog‘langan

Rahbarlar ko‘pincha «bizga marketing strategiyasi kerak» deb so‘raydi va natijada oylik postlar jadvalini oladi. Yoki aksincha — chiroyli strategiya hujjati yoziladi, lekin uni amalga oshirish rejasi yo‘q. Ikki tushunchani ajratish ishni tartibga soladi.

Strategiya nimaga javob beradi

Strategiya — tanlovlar to‘plami:

• Qaysi bozor va segmentlarda o‘ynaymiz, qayerda o‘ynamaymiz
• Mijoz bizni nima uchun tanlashi kerak — pozitsiya va taklif
• Qanday asosiy yo‘l bilan o‘samiz: yangi mijozlar, takroriy xarid, yangi hudud, yangi mahsulot
• Qaysi resurslarga tayanamiz va nimaga ko‘p sarmoya qilmaymiz

Strategiya odatda bir yil yoki undan uzoq muddatga mo‘ljallanadi va har oy o‘zgarmaydi.

Reja nimaga javob beradi

Reja — harakatlar ro‘yxati:

• Qaysi tadbirlar va kampaniyalar o‘tkaziladi
• Kim mas’ul
• Qachon boshlanadi va tugaydi
• Qancha resurs ajratiladi
• Qaysi ko‘rsatkichlar bilan natija tekshiriladi

Reja odatda chorak yoki oyga tuziladi va vaziyatga qarab tuzatiladi.

Farqni jadvalda ko‘ramiz

Ular qanday bog‘lanadi

Rejadagi har bir band strategiyaning biror tanloviga xizmat qilishi kerak. Oddiy tekshiruv: rejadagi tadbirni olib, «bu strategiyaning qaysi qismini amalga oshiradi?» deb so‘rang. Javob topilmasa, tadbir ehtimol ortiqcha.

Misol: strategiyada «yangi mijozlar emas, mavjud mijozlarning takroriy xaridi orqali o‘sish» tanlangan. Unda rejada sodiqlik dasturi, xariddan keyingi xabarlar, doimiy mijozlar uchun yopiq taklif bo‘lishi mantiqiy. Yangi tumanga katta tashqi reklama esa bu strategiyaga mos kelmaydi.

Strategiya hujjatining tuzilishi

1. Vaziyat tahlili: bozor, raqobatchilar, kompaniya imkoniyatlari
2. Maqsadlar
3. Maqsadli segmentlar
4. Pozitsiya va asosiy taklif
5. Narx, mahsulot, kanallar bo‘yicha asosiy qarorlar
6. Muvaffaqiyat ko‘rsatkichlari

Reja hujjatining tuzilishi

1. Davr maqsadlari, strategiyadan olingan
2. Tadbirlar ro‘yxati va kalendar
3. Mas’ullar
4. Byudjet taqsimoti
5. Nazorat nuqtalari va hisobot shakli

Ko‘p uchraydigan chalkashliklar

• Taktikani strategiya deb atash. «Telegram kanal yuritish» — bu strategiya emas, vosita
• Rejasiz strategiya. Hujjat javonda turadi, jamoa eski odatda ishlaydi
• Strategiyasiz reja. Har oy yangi g‘oya, natijalar bir-biriga qo‘shilmaydi
• Strategiyani har chorakda o‘zgartirish. Natija ko‘rinishiga vaqt berilmaydi
• Juda uzun hujjatlar. Hech kim o‘qimaydi; strategiya bir necha sahifaga sig‘ishi kerak

Kichik biznes uchun soddalashtirilgan variant

Bir varaqda strategiya: kimga sotamiz, nega bizni tanlashadi, qanday o‘samiz. Ikkinchi varaqda chorak rejasi: beshtadan oshmaydigan asosiy vazifa, mas’ul va muddat bilan. Har oy rejani tekshiring, har yil strategiyani qayta ko‘rib chiqing.